ÇOCUK VE ERGEN TERAPİSİ

Çocuk ve ergenler ile yapılan psikoterapi çalışmaları birbirinden farklılık göstermektedir. Bunu belirleyen en önemli etmenlerden biri gelişim seviyelerinin farklı olmasıdır. Bir çocuğun kendini ifade edebilme becerisi ile bir ergenin kendini ifade edebilme becerisi oldukça farklıdır. Dolayısıyla gelişim dönemi göz önüne alındığında çocuklarla ve ergenler ile farklı çalışmalar yapılmaktadır.

Çocuklar ile Psikoterapi

Yetişkinlerden farklı olarak terapiye çocuk değil, ailesi başvurmaktadır. Kimi zaman terapiye gelen çocuk, ne için orada olduğunu da bilmemektedir. Ancak bu durum çocuğa, onun gelişim düzeyi göz önünde bulundurularak uygun kelimelerle ifade edilmelidir.
Bilindiği üzere çocukların en önemli iletişim dili oyundur. Bu nedenle çocuklar ile psikoterapi çalışmaları oyun terapisi teknikleri ve terapi modellerinin çocuklara uyarlanmış yöntemleri kullanılarak yapılmaktadır. Terapiye gelen çocuk, psikoterapisti ile hemen güven ilişkisini kurup, kendini rahat ifade edemeyebilir. İlk seanslarda çekingen davranabilir. Ancak psikoterapistin, çocuğun gelişim dönemine uygun olarak kullanacağı iletişim ve oyun teknikleri ile kısa sürede bu durum ortadan kalkmaktadır. Güven ortamı terapi odasında sağlanmakta, çocuk kendini sözel olarak ve oyun yoluyla ifade etmektedir.

Terapi süreci, psikoterapistin terapi yöntemine göre şekillenmektedir. Genellikle anne ve babadan çocuğun yaşadığı sorun ve gelişimi hakkında bilgi alınır. Sonrasında çocuk ile terapi süreci başlar. Oyun terapisi tekniklerinin yanı sıra çocuğun değerlendirilmesinde çeşitli objektif ve projektif testler, envanterler kullanılmaktadır. Böylelikle görüşmelerin yanı sıra daha detaylı bir değerlendirme yapılabilmektedir. Tabii ki terapi sürecindeki hedef, çocuğun ihtiyaçları doğrultusunda yaşadığı sorunların çözümüne yöneliktir.
Gerekli görüldüğü durumlarda grup terapisi de uygulanmaktadır. Birbirine yakın yaş grubunda olan ve benzer problemler yaşayan çocuklar ile yapılmaktadır. Özellikle sosyal konularda sorun yaşayan çocuklar üzerinde grup terapisi oldukça fayda sağlamaktadır.

Ailelerin terapiye başvurma nedenlerinden bazıları;

– Özgüven eksikliği
– Gelişim takibi
– Sosyal sorunlar
– Öğrenme sorunları
– Okul başarısızlıkları
– Okul Korkusu
– Fobiler
– Travma
– Fiziksel, duygusal, cinsel istismar
– Alt ıslatma
– Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
– Kaygı problemleri
– Parmak emme
– Tırnak yeme
– Tikler
– Kardeş kıskançlığı
– Uyum ve davranış sorunları
– Çocuğun hayatındaki büyük değişiklikler(taşınma vb.)
– Boşanma süreci
– Aile içi çatışma

Çocuklara Uygulanan Test ve Envanterlerden Bazıları;

– Wechsler Çocuklar İçin Zeka Testi (WISC-R)
– CAS (Cognitive Assessment System)
– DENVER II Gelişim Tarama Testi
– CAT – Çocuklar İçin Algı Testi
– TAT – Tematik Algı Testi
– Louissa Düss Psikanalitik Hikayeler Testi
– Peabody Resim-Kelime Testi

Ergenler İle Psikoterapi

Yaşadığı gelişim evresi düşünülürse bir ergen artık kendini sözel olarak rahatlıkla ifade edebilmektedir. Ancak yaşadığı dönem sebebiyle ergenlerin zaman zaman bu konuda sıkıntı yaşayabildikleri ve kendilerini anlatırken atlayabilecekleri önemli ayrıntılar olduğu göz öünde bulundurulursa, terapi sürecine başlarken ergenin ailesinden gelişimsel hikayesinin ve yaşanılan sıkıntıya yönelik bilgi alınması oldukça önem kazanmaktadır. Ergenler nadiren de olsa ailelerine psikoloğa gitmek istediklerini söyleseler de, genelde ailelerinin teşvikiyle gelirler. Bu durumda başvuru sebebini aileden dinlemek de önemlidir. Aktarılan bilgiler doğrultusunda psikoterapist ergen ile bireysel terapi ya da aile terapisi yapılması gerektiğine karar verir. Bazı durumlarda yaşanılan sorun doğrultusunda sadece ergen ile çalışmak yeterli olmamakta ve ailenin de süreç içerisinde aktif olması terapi hedeflerinin gerçekleşmesinde olumlu katkı sağlamaktadır. Ergenlik dönemi gizliliğin önem kazandığı, sırların arttığı bir dönemdir. Aileyi sürece katmak ne kadar önemli ise, terapi odasındaki kurallarla ve gizlilikle ilgili aileyi ve ergeni bilgilendirmek de o kadar önemlidir.

Yine aynı şekilde birbirine yakın yaş döneminde, benzer sıkıntılar yaşayan ergenler üzerinde grup terapisinin oldukça faydalı olduğu görülmektedir. Bu terapi yönteminde ergen yalnız olmadığını ve benzer problemleri başkalarının da yaşadığını fark etmektedir. Bu farkındalık terapi sürecinin daha hızlı ilerlemesine katkı sağlamaktadır.

Çocukluk döneminden farklı olarak başvuru nedenleri de farklılık göstermektedir. Bazıları;

– Okul başarısızlığı
– Sınav kaygısı
– Korkular
– Sosyal sorunlar
– Öfke kontrolü ve saldırganlık
– Ergenlik dönemine özgü gözlemlenen sorunlar
– Uyum ve davranış sorunları
– Tikler
– Mesleki yönlendirme